Ou Lückhoff-skoolgebou nou ’n baken van versoening, hoop en heling
(16-10-2007)
(het oorspronklik verskyn op www.sun.ac.za)

‘n Baken van versoening, hoop en heling. Dit was die boodskap by ’n spesiale funksie by die Universiteit Stellenbosch (US) Maandagmiddag waarin die Ou Lückhoff-skoolgebou in Banhoekweg in Stellenbosch hertoegewy is aan sy oorspronklike eienaars - die mense van Die Vlakte.

Met hierdie simboliese teruggee deur prof Russel Botman, Rektor van die Universiteit Stellenbosch, betree die skool ’n ‘nuwe era van toewyding aan opheffing en diensbaarheid aan die breë Stellenbosse gemeenskap’.

In sy verklaring het prof Botman verwys na sy toespraak tydens sy inhuldigingsplegtigheid vroeër vanjaar en gesê dat die Universiteit Stellenbosch ’n Pedagogie van Hoop nastreef en wil uitleef. “En dikwels vra mense: wat is hierdie Pedagogie van Hoop. Is dit ’n mooi, maar ydel droom of is dit iets wat jy op tasbare manier kan uitstal en sê: só lyk ’n Pedagogie van Hoop? Hierdie geleentheid vandag is ’n versinnebeelding van ’n Pedagogie van Hoop.”

Hy het ook verwys na die onreg van die verlede, veral wat betref die skoolgebou en hoe dit weggeneem is van die mense van Die Vlakte wat rondom die skool gewoon het. “Weer wil ek sê dat geen apologie sal hierdie pyn kan stil of daarvoor vergoed nie. Maar hierdie skoolgebou en dit waarvoor dit staan het met ’n magnetiese krag mense na mekaar toe aangetrek en ’n katalisator geword van versoening en hoop. Ek kan vandag met reg sê hierdie skoolgebou staan vir ’n idee: die idee van versoening, heling en ‘n baken van hoop vir die toekoms,” het prof Botman gesê.

In ’n tyd waarin rasseverhoudinge van tyd tot tyd nog dikwels gestrem en gespanne is, het prof Botman gesê, “…is Lückhoff ’n bewys dat mense (swart, wit en bruin) vandag die gedeelde verlede van ons dorp en land kan erken, en tog doelbewus saam kan besluit om tesame die toekoms in te gaan. Vandag is ons hier om hierdie gebou weer toe te wy tot diens vir die gemeenskap van Stellenbosch, ongeag van ras of kleur. Ons wil hier in Stellenbosch, waar die politieke stelsel van apartheid sy beslag gekry het, ’n baken van hoop stel wat die lig sal versprei dat alle mense gelyk is en versoend in vrede met mekaar kan lewe. Ons is hier om te sê dat die gruwelike wetgewing wat veroorsaak het dat mense ontwortel is, nie die laaste woord sal wees nie, maar dat hoop op ’n nie-rassige, multikulturele samelewing lewendig is en dat die gees van Lückhoff en die Vlakte sal voortleef. So is Lückhoff dan ’n baken van hoop vir vandag en môre.”

Pastoor Godfrey Martin van die Lückhoff Gespreksforum het in sy amptelike respons op prof Botman se verklaring gesê dat die Groepsgebiedewet wat hartseer, pyn en lyding meegebring het, een van die hoekstene van die Apartheidstelsel was. “Deur hierdie afskuwelike wetgewing het die toepassers hiervan mense uitmekaar gedryf,” het hy gesê.

“Ons was nog altyd vasbeslote dat ons eiendom en erfenis aan ons teruggegee word. Daar was ook ’n gewilligheid om te vergeet en deurentyd te werk vir hoop, versoening, vrede en heling in ons gemeenskap.”

Hy het ook gesê dat die gebaar van die Universiteit om die Ou Lückhoff Skoolgebou terug te gee as ’n baken van hoop, ‘n teken van groot hoop vir transformasie van Stellenbosch is. “Dit dien as salf vir diep-gesetelde wonde en pyn, wat ons glo, met die verloop van tyd gesond sal word.”

In haar toespraak by die geleentheid, het die Uitvoerende Burgemeester van Stellenbosch, Raadsheer me Lauretta Maree gesê dat teen die einde van Julie 2007 het die Universiteit Stellenbosch en die Stellenbosch Munisipaliteit ’n Memorandum van Verstandhouding onderteken waarin die partye onderneem om saam te werk aan ’n hele aantal inisiatiewe wat hopelik sal lei tot ’n beter lewe vir al die gemeenskappe van Stellenbosch. “In kort het ons saamgestem dat baie kan en gedoen moet word om Stellenbosch te ‘her-ontwerp’. Ons kan egter nie Stellenbosch ‘her-ontwerp’ as ons nie dit konfronteer wat in die verlede gebeur het nie. Vandag is een van daardie geleenthede waar ons reflekteer op die verlede, heel gereeld met diepe hartseer. Ons weet egter dat ons nie dit kan verander wat in die verlede gebeur het nie – maar ons kan help om ’n ander toekoms te vorm.”

Vandag huisves Lückhoff die Afdeling Gemeenskapsinteraksie van die US, die Matie Gemeenskapsdiens en ’n hele paar nie-regeringsorganisasies soos Stellemploy, die Stellenbosch Vigsaksie (@heart), ABBA, Stellenbosch Early Education Development (SEED) Trust en die Babin voorskool. Die plan is om uiteindelik ’n verskeidenheid organisasies te huisves wat in ’n reeks gemeenskapsbehoeftes voorsien, en wat kan aansluit by die kapasiteit en navorsing- en onderrigbehoeftes wat binne die universiteit is.

Die Ou Lückhoff Skool was ’n belangrike baken in die geskiedenis van veral die bruin gemeenskap wat destyds die blok omgrens deur Victoria- en Birdstraat, Banhoekweg en Joubertstraat hul tuiste genoem het - die sogenaamde Vlakte. Die skool moes met die koms van die Groepsgebiedewet ontruim word omdat die area tot ’n wit woongebied verklaar is. Die gebou het gelukkig sloping vrygespring.

Leerders van die skool - een van die bekendste skole vir bruin mense van daardie tyd - sluit in prominente Suid-Afrikaners soos die top internasionale en nasionale krieketspeler, Omar Henry; die destydse SA Kampioen in Vrouetennis, Yvette Pieterse; die Wes-Kaapse Minister van Landbou, Kobus Dowry; en die voormalige Algemene Bestuurder: Korporatiewe Sake by Media 24 en Suid-Afrikaanse Ambassadeur in Denemarke, mnr Conrad Sidego.

Volgens mnr John Abels, ’n oudleerder lid van die Lückhoff Gespreksforum, was Lückhoff Skool die eerste Afrikaanse sekondêre skool vir bruinmense in die Boland en omliggende plattelandse gebiede. Daar het selfs leerders van so ver as Namibië gekom om dié skool by te woon. “Die geskiedenis wat opgebou is, is deur ’n verskuiwing van die mense uitgevee. Daar was vir lank ‘n gevoel van hartseer en verwyt. Ons ouers het hopeloos gevoel omdat hulle niks omtrent die Groepsgebiedewet kon doen nie,” het mnr Abels gesê.

Die skool was eers in besit van die Metodistekerk nadat dit in 1969 ontruim is. Die Kerk het later die eiendom aan die Kaaplandse Onderwys Departement vir R36 000 verkoop en later het die US die eiendom deur middel van ‘n uitruilooreenkoms met die Onderwysdepartement – die US het prima eiendom in Bellville hiervoor verruil – in besit geneem.

Die skool is vernoem na Eerwaarde Paul Daniel Lückhoff, ’n sendeling wat onder die slawe in Stellenbosch vanaf 1829 gewerk het. Toe die skool in 1935 sy deure oopmaak, was daar 376 leerlinge en 16 volwassenes wat die dagskool bygewoon het.

Prof Botman se toespraak.
Raadsheer Maree se toespraak.
Pastoor Martin se toespraak.